تیغ حجامت موریس | تجهیزات طبی

تیغ حجامت یکی از ابزارهای اصلی و حیاتی در اجرای صحیح و ایمن عمل حجامت است. شناخت نوع، جنس و سایز تیغ برای درمانگران طب سنتی اهمیت زیادی دارد، چون انتخاب تیغ مناسب تأثیر مستقیم بر کیفیت خروج خون، میزان تحریک پوست و کنترل درد بیمار دارد. در ادامه به‌صورت علمی و کاربردی توضیح می‌دهم که تیغ حجامت چیست، چه انواعی دارد و هر سایز در کجا استفاده می‌شود:

تیغ حجامت موریس

تیغ حجامت موریس، در اصل نوعی تیغ جراحی استریل و یک‌بار مصرف است که برای ایجاد خراش‌های سطحی روی پوست در نواحی مشخص بدن استفاده می‌شود تا خون مویرگی حجامت خارج شود.

این تیغ‌ها از جنس استیل ضدزنگ پزشکی (Stainless Surgical Steel) ساخته می‌شوند و اغلب از برندهای معتبر بین‌المللی مانند FEATHER ژاپن، SUPERMAX هند و یا برندهای ایرانی تولید می‌گردند.

ویژگی‌های اصلی تیغ خوب در حجامت:

• کاملاً استریل شده با روش اشعه گاما یا بخار اتوکلاو.
• لبه‌ی بسیار تیز و دقیق برای برش سطحی (بدون آسیب عمقی).
• یک‌بار مصرف برای جلوگیری از انتقال عفونت یا ویروس.
• بسته‌بندی مجزا برای هر واحد تیغ.

سایزبندی تیغ حجامت موریس و کاربرد آن‌ها

تیغ‌های حجامت معمولاً بر اساس عرض و طول لبه‌ی برش (در میلی‌متر) شماره‌گذاری می‌شوند. رایج‌ترین سایزها در ایران شماره ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۵ و ۲۲ هستند. هر سایز کاربرد خاص خود را دارد:

نحوه انتخاب سایز مناسب تیغ حجامت

نتخاب تیغ بسته به سه عامل انجام می‌شود:

1. محل انجام حجامت:

   در نواحی ظریف (مانند پشت گوش) باید از تیغ‌های باریک (شماره ۱۱ یا ۱۵) استفاده کرد، ولی برای حجامت عام یا کمر، تیغ‌های بزرگ‌تر مثل شماره ۱۰ یا ۲۲ ضروری هستند.

2. مزاج بیمار:

   • افراد با مزاج گرم و خون‌گیر: تیغ سبک‌تر و باریک‌تر توصیه می‌شود، چون خون به‌راحتی خارج می‌شود.
   • افراد با مزاج سرد و خون غلیظ: تیغ بزرگ‌تر برای ایجاد مسیر خروج راحت‌تر خون کاربرد دارد.

3. سن و حساسیت پوست:

   برای کودکان و افراد مسن، تیغ نازک‌تر (شماره ۱۵ یا ۱۱) استفاده می‌شود تا تحریک پوستی به حداقل برسد.

نکات فنی و بهداشتی

• هر تیغ فقط یک بار باید استفاده شود. استفاده مجدد اکیداً ممنوع است.
• تیغ باید دقیقاً در زاویه حدود ۳۰ تا ۴۵ درجه نسبت به سطح پوست قرار گیرد تا خراش عمقی ایجاد نشود.
• تعداد خراش‌ها معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ خط کوتاه موازی است و به نوع حجامت و دستور پزشک بستگی دارد.
• پس از اتمام کار، تیغ باید در ظرف جمع‌آوری پسماند نوک‌تیز (Safety Box) قرار گیرد تا از انتقال عفونت جلوگیری شود.

🧠 توصیه‌های حرفه‌ای درمانگران حجامت

• همیشه تیغ از برند معتبر انتخاب شود؛ تیغ‌های بی‌کیفیت ممکن است باعث درد، بریدگی عمقی یا التهاب شوند.
• در پوست‌های حساس، استفاده از تیغ شماره ۱۵ همراه با فشار کمتر توصیه می‌شود.
• در پوست‌های ضخیم یا نواحی عضلانی مانند کمر، شماره ۱۰ گزینه مطلوب است.
• زاویه و عمق خراش باید بین ۰.۵ تا ۱ میلی‌متر باشد—هیچ‌گاه بیشتر.
• درمانگر باید پیش از کار، دستکش استریل بپوشد و محیط کاملاً بهداشتی باشد.

⚠️ نکته ایمنی مهم

تیغ‌های حجامت از لحاظ ظاهر مشابه تیغ جراحی هستند اما کاربردشان محدود به سطح پوست است. هیچ‌گاه نباید برای بریدگی عمقی یا باز کردن رگ استفاده شوند (آن کار تحت عنوان فصد توسط متخصص مجاز انجام می‌شود).